Nedir.Org
  • 1
19446
1
Okunma
106
Cevap
2
Soru :

Türkiye Türkçesinde ötümlülük - ötümsüzlük uyumu

Türkiye Türkçesindeki ötümlülük-ötümsüzlük uyumu
Bölüm: Türkçe
Durum: Çözüldü
Tarih: 2 ay önce
0 kişi takip ediyor

Verilmiş Cevaplar


16



2020-11-24 23:13:17 #
Cevap : Bu uyum ünsüzlerin boğumlanma noktalarıyla ilgilidir. Ötümlü ve ötümsüz varyantları olan bir ekin, ünlülerden ve ötümlü ünsüzlerden sonra ötümlü ünsüzle başlayan, ötümsüz ünsüzlerden sonraysa ötümsüz ünsüzle başlayan biçimlerinin gelmesine ötümlülük-ötümsüzlük uyumu denir..

Türkiye Türkçesi ötümlü-ötümsüzlük uyumu
0 kişi beğendi
0



2020-11-24 23:47:50 #
Cevap : Türkiye Türkçesi Ses Bilgisi Slayt / Sunum / PPTX dosyasını ekledim aşağıdan ücretsiz indirebilirsiniz başarılar..

Sunum İçeriği

1. Sayfa
ÇANKIRI, 2014Türkçe Ses Bilgisi

2. Sayfa
Ses Bilgisi ve SesBir dilin seslerini boğumlanma noktaları, boğumlanma özellikleri vb. bakımlardan inceleyen dil bilimi kolu, fonetik.Ses bilgisinin inceleme alanları ses, harf, seslerin anlam ayırıcı özelliği, sesbirim, ünlüler, ünsüzler, sesdizimi, ünlü ve ünsüzlerle ilgili kurallar, sesler arasındaki etkileşimler, ses değişimleri, ses olaylarıdır. Ses: Konuşma dilinin söylenip işitilebilen en küçük parçasına ses denir. Ama ses bilgisindeki bu en küçük parça anlayışı bir varsayımdır. Çünkü konuşma sırasında sesler gerçekte birbirinden ayrı söylenmezler, aralarında herhangi bir doğal kesinti yoktur. Tersine konuşma, devamlılık gösteren bir süreçtir.

3. Sayfa
Ses AygıtıBir sesin oluşması sürecine herhangi bir şekilde katılan organlara ses aygıtı denir. Bunlar akciğerler, diyafram, nefes borusu, ses telleri, küçük dil, burun, damak, dil, diş, dudak vb.dir.

4. Sayfa
SesbirimÇağdaş dil incelemelerinde seslerin anlam ayrıcı olup olmaması önemlidir. Dilde anlam ayırıcı en küçük ögeye sesbirim (fonem) denir. Mesela al ile el sözcüklerinin anlamlarını birbirinden ayıran özellik, /a/ ve /e/ ünlülerinin her ikisi de açık, düz ünlüler oldukları için, önlük-artlıktır. Aynı şekilde üç ve uç sözcükleri arasındaki anlam ayırıcı özellik, her iki ünlü de yuvarlak ve dar olduğu için yine önlük-artlıktır.

5. Sayfa
HarfHarfler sesleri, sesbirimleri gösteren işaretlerdir. Aynı sesin gösterimi için farklı alfabelerde farklı işaretler kullanılır. Zaman zaman ses ve harf terimlerinin birbiriyle karıştırıldıkları görülür. Bir dilin söylenişinde yer alan tüm sesler alfabede gösterilmiyor olabileceği gibi, alfabede olduğu halde sesbirim olmayan sesler de bulunabilir.

6. Sayfa
AlfabeAlfabe, bir dildeki ses ya da sesbirimleri gösteren harflerden oluşan bir dizgedir. Hiçbir alfabe bir dilde kullanılan seslerin tümünü içermez ve söyleyişi eksiksiz olarak yansıtmaz. Ancak üzerinde anlaşmaya varılmış işaretlerle söyleyiş hakkında genel bir fikir verir.Çağdaş sesçil alfabelerin kökenlerinin resim yazılara dayandığı bilinmektedir. Bu semboller kimi alfabelerde heceleri gösteren işaretlere dönüşürken (hece yazı) kimi alfabelerde de tek tek sesleri gösterecek bicimde düzenlenmiştir (sesçil yazı).1 Kasım 1928 tarih ve 1353 sayılı kanunla kabul edilen bugünkü Türk alfabesinde sekizi ünlü, yirmi biri ünsüz harf olmak üzere toplam 29 harf vardır.

7. Sayfa
ÜNLÜLERSes yolunda bir engele çarpmadan çıkan ses, sesli, sesli harf, vokal. (TDK Türkçe Sözlük)

8. Sayfa
Ünlülerin SınıflandırılmasıAğız boşluğunun arkasında veya önünde boğumlanmalarına göre art ve ön ünlüler (kalın-ince), dudakların yuvarlaklaşması veya düzleşmesine bağlı olarak yuvarlak ve düz ünlüler, alt çenenin aşağı yukarı hareketleriyle ağız boşluğunun daralması ve genişlemesiyle dar ve geniş ünlüler oluşur. Bu üç ölçüt de fizyolojiktir. Dördüncü ölçüt ise ünlülerin söylenişleri sırasında kapladıkları süredir. Buna göre kısa ve uzun ünlüler olarak ayrılırlar.

9. Sayfa
ÜNSÜZLERAkciğerlerden gelen havanın çıkışı sırasında telaffuz organlarında tıkanma, daralma, sürtünme gibi çeşitli engellerle karşılaşması sonucu oluşan seslere ünsüz denir. Standart Türkçede anlam ayırıcı en az 21 ünsüz vardır. Ağızlar da dahil edilirse ünsüzlerin sayısıdaha da artabilir. Her ünsüz, anlam ayırıcı sesbirim olarak, en azından bir özelliğiyle diğerlerindenayrılır.

10. Sayfa
Ünsüzlerin Sınıflandırılması

11. Sayfa
Ünsüzlerin SınıflandırılmasıÜnsüzler ses tellerinin titreşip titreşmemesine göre ötümlü ve ötümsüz, çıkaklarına yani boğumlanma yerlerine göre çift dudak, diş-dudak, diş, diş-damak, ön damak, art damak, ön avurt, art avurt, gırtlak ünsüzleri olarak sınıflandırılır. Bir diğer ölçüt hava akımının kesintili veya kesintisiz olmasıdır. Buna göre ünsüzler sürekli veya süreksiz ünlüler şeklinde sınıflandırılır. Ünsüzlerin sınıflandırılmasında kullanılan son ölçüt ise ağız ve burun boşluğunun hangisinin daha etkin olduğudur. Buna göre ünsüzler ağız ünsüzleri ve geniz ünsüzleri olarak ayrılır.

12. Sayfa
VURGUVurguyu en kısa biçimiyle, sözcükte bir hecenin diğerlerine göre daha belirgin söylenmesidir, biçiminde tanımlayabiliriz. Vurgu ayrıca, sözcük gruplarında ve cümlede bir ögenin, metinde ise bir cümlenin diğerlerine göre öne çıkarılması anlamında da kullanılır. Öne çıkarmada diller vurgu, ton, süre gibi özellikleri kullanırlar. Doğrudan konuşma diline özgü olan bu özellikler yazıda gösterilmez. Ancak kimi durumlarda “tırnak” işareti, eğik yazım, koyu harf, BUYUK harf kullanımı, birden çok harfin kullanılması gibi görsel ögeler vurgunun ifadesi için kullanılmaktadır.

13. Sayfa
DURAKBir metni oluşturan sözcükler arasında kısa aralıklar bulunur. Bu aralıklar sözcük sınırlarını, öbek sınırlarını, ögeleri veya cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır. Bunlar, anlam ayırıcıdır ve metnin doğru anlaşılması için önemlidir:Hırsız kadına saldırdı. >Hırsız / kadına saldırdı.Karadeniz > Kara / denizOku / baban gibi / eşek olma. > Oku baban gibi / eşek olma.

14. Sayfa
TONTon bir hecede titreşim sayısının yüksekliği veya düşüklüğü, bir hecenin tiz ya da pes söylenmesi olarak tanımlanır ve belli bir zamanda ses titreşimlerinin sayısını gösterir. Çince ve bazı Afrika dilleri başta olmak üzere bazı dillerde çok önemli olan ton, yukarıda işaret edildiği gibi Türkçede anlam ayırıcı bir ögedir. Örnek olarak efendim sözcüğü “Anlamadım, tekrar eder misiniz?” anlamında kullanılacaksa yükselen tonla, çağrıya karşılık olacaksa düz tonla, bir söze başlanacaksa alçalantonla söylenir.

15. Sayfa
Ünlü UyumlarıÖnlük-Artlık Uyumu (Büyük Sesli Uyumu)Yukarıda seslerin özelliklerinden söz edilirken, bazı seslerin art damak, bazı seslerin de ön damak sesi olduğu gösterilmişti. Ünlülerin tamamı art damak ve on damak ünlüleri olarak iki gruba ayrılır. Buna göre /a/, /ı/, /o/, /u/ ünlüleri art damak; /e/, /i/, /o/, /u/ ünlüleri ise ön damak sesleridir.Kaynaklarda kalınlık-incelik uyumu olarak gecen önlük-artlık uyumu en kısa tanımıyla bir sözcükte art veya ön sıradan seslerin bulunmasıdır. Buna bağlı olarak da sözcüğün son hecesindeki ünlünün veya alıntı sözcüklerde söz sonundaki ünsüzün, sözcüğe eklenecek ekin art damak seslerini mi yoksa on damak seslerini mi barındıracağını belirlemesidir.

16. Sayfa
Uyum Dışı DurumlarÇeşitli nedenlerle önlük-artlık uyumunun dışında kalan Türkçe kökenli sözcükler de vardır.Uyumdan çıkmanın en önemli nedeni kimi eklerin tek biçimli oluşudur.

17. Sayfa
Düzlük-Yuvarlaklık Uyumu(Küçük Sesli Uyumu)Türkiye Türkçesinin önemli ses olaylarından biri de düzlük-yuvarlaklık uyumudur. Kaynaklarda dudak uyumu olarak da gecen düzlük-yuvarlaklık uyumu, sözcüğün ilk hecesinde düz bir ünlü varsa sonraki hecelerde sadece düz; yuvarlak ünlü varsa sonraki hecelerde dar-yuvarlak veya düz-geniş ünlülerin bulunması kuralıdır.

18. Sayfa
Ünsüz UyumlarıÖtümlülük-Ötümsüzlük UyumuBu uyum ünsüzlerin boğumlanma noktalarıyla ilgilidir. Ötümlü ve ötümsüz varyantları olan bir ekin, ünlülerden ve ötümlü ünsüzlerden sonra ötümlü ünsüzle başlayan, ötümsüz ünsüzlerden sonraysa ötümsüz ünsüzle başlayan biçimlerinin gelmesine ötümlülük-ötümsüzlük uyumu denir.

19. Sayfa
HECE VE SES İLİŞKİSİBir solukta çıkarılan ses veya seslerin bütününe hece denir. Türkçede hece çekirdeğini ünlü oluşturur. Heceyi ünlü kurar ve sadece ünlüler tek başlarına hece olabilir. Her ünlü, varsa kendinden önce gelen ünsüzü ve kendinden sonra gelen tekveya iki ünsüzü kurduğu hecenin içine alır.

20. Sayfa
TÜRKÇENİN SES ÖZELLİKLERİTürkçenin ilişkide bulunduğu dillerin çoğunda /ö/ ve /ü/ ünlüleri, bazılarında da /ı/ ünlüsü bulunmaz. Bunlar Türkçe için tipik seslerdir. Geniz ünlüleri, gırtlak ünsüzleri, ayın ve hemze Türkçe için tipik olmayan seslerdir. Yine sızıcı sesler de (/f/, /v/, /j/) Türkçe için tipik değildir. İkiz Ünlülerden KaçınmaUzun Ünlülerin Olmayışı: Birincil uzun ünlüler Türkçe için tipik değildir. Söz Başında Akıcı Ünsüzlerin Bulunmayışı: /f/, /h/, /j/, /l/, /m/, /n/, /p/, /r/, /ş/, /v/, /z/ ünlüleriyle başlayan Türkçe sözcükler ya alıntıdır ya da ilk ünsüzleri başka seslerden gelişmiştir. /j/ sesi her pozisyonda sadece yabancı sözcüklerde bulunabilir. Ses Uyumlarının Varlığı: Önlük-artlık uyumu çok az istisnayla gelişmiştir, düzlük-yuvarlaklık uyumu ise daha sınırlıdır. Ünsüz uyumu vardır. Ünsüzlerin Yan Yana GelmesiSöz Sonunda Sınırlı Sayıda Ünsüz Çifti: Türkçe sözcüklerde, hece sonunda ancak belli ünsüz çiftleri bulunabilir: -lç, -lk, -lp, -lt; -nç, -nk, nt; -rç, -rk, -rp, -rs, -rt; -st Söz Sonunda Kimi Ünsüzlerin Bulunamayışı: Söz sonunda /b/, /c/, /d/, /g/ ünsüzleri bulunmaz.İlk Hece Dışında Bulunamayan Ünlüler: Türkçe sözcüklerde geniş yuvarlak /o/ ve /ö/ ünlüleri yalnız ilk hecede bulunabilir.

21. Sayfa
Sözcükleri oluşturan seslerin değişme nedenleri. Dildeki eğilimler . Eklenme . Tarihsel süreç . Dil ilişkileri . Yazı dili-Konuşma dili arasındaki farklar . Standart dil ve ağız ilişkisi . Dil planlaması

22. Sayfa
Ünlülerde Meydana Gelen Ses Olayları. Ünlü daralması . Ünlü genişlemesi . Öndamaksıllaşma . Artdamaksıllaşma . Yuvarlaklaşma . Düzleşme . Ünlü uzaması . Ünlü kısalması . Ünlü türemesi . Ünlü düşmesi

23. Sayfa
Ünsüzlerde Meydana Gelen Ses Olayları. Ünsüz tekleşmesi . Ünsüz ikizleşmesi . Ünsüz düşmesi . Ünsüz türemesi . Dudaksıllaşma . Aykırılaşma . Göçüşme . Ötümlüleşme . Ötümsüzleşme . Kaynaşma

24. Sayfa
Ünlülerde ve Ünsüzlerde Meydana Gelen Ses OlaylarıBüzülme Hece düşmesi Benzeşme Büzülme: Çoğunlukla ünlü-ünsüz-ünlü yapısındaki bir ses öbeğinin kısa veya uzun bir ünlüye dönüşmesidir. Hem yazı dilinde hem de konuşma dilinde rastlanan bir ses olayıdır. Büzülme farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Çoğu büzülme örneğinde iki hece tek bir heceye dönüştüğü için bu ses olayı hece kaynaşması Bu sözcüklerin yazımı Türk Dil Kurumunun Yazım Kılavuzu’na göre şöyledir: eczane, postane, hastane.Ancak yazılı metinlerde /h/’li ve /h/’siz biçimlere rastlamak mümkündür.pekiyi > peki ağabey > ābi yigirmi > yirmi çahar şenbe > çarşamba

25. Sayfa
STANDART ALFABEDE BULUNMAYAN HARFLER VE SES DEĞERLERİ Latin kökenli alfabede bulunan ama Latin kökenli Türk alfabesinde kullanılmayan /x/, /q/, /w/ ve /sh/ harflerinin kullanımı hem yazım hem söyleyiş açısından önem taşır. Yabancı özel adların ve kısaltmaların yazılışlarıyla www gibi uluslararası örneklerle sınırlı kalması gereken bu kullanım taxi, show, ex, fax gibi örneklerle genişlemektedir. Aynı şekilde Türkçede /ş/ harfiyle gösterilen sesi ifade etmek için /sh/ harflerine ihtiyaç olmadığı hâlde show, off shore gibi yeni alıntılarda orijinal yazım korunabilmektedir.

26. Sayfa
alıntı sözcük - yabancı sözcükBu konunun ayrıntısına girmeden, iki durumu birbirinden ayırmak gerektiğini vurgulamalıyız: alıntı sözcükler ile yabancı sözcükler. Alıntı sözcükler Türkçenin sözvarlığının bir parçasıdır ve Türkçe kökenli sözcükler gibi Türkçenin yapısal kurallarına bağlıdır. Bir sözcük Türkçeye ne kadar erken girmiş ise Türkçenin ses sistemine uyarlanması da o kadar ileridir. Türkçe kökenli sözcüklerde görülen her tür gelişme bunlar için geçerlidir: Orijinal biçim Türkçe biçim cāmeşūy > çamaşır dǖrbin > dürbün Tri polis > Tirebolu

27. Sayfa
ÜNLÜ UZUNLUĞUNUN ANLAM FARKI YARATTIĞI DURUMLAR Başka dillerle ilişki sonucu Türkçenin ses bilgisinde ortaya çıkan bir başka durum da uzun ünlü ve kısa ünlülerin karışmasıdır. Aşağıdaki örneklerde görüleceği gibi ünlü uzunluğunun yanlış kullanılması anlamı da etkilemektedir.

28. Sayfa
YAZIM VE SÖYLEYİŞİ SORUNLU SÖZCÜKLER Alıntı sözcüklerin bir kısmı hem sık sık yanlış yazılmakta hem de yanlış söylenmektedir. Buradaki doğruluk ve yanlışlıklar için ölçüt standart dil ve bu dili kodlayan Türk Dil Kurumunun Yazım Kılavuzu’dur. Prensip olarak yazım kurallarını çok daha farklı biçimlerde düzenlemek mümkündür. Ancak yazım “doğru”-“yanlış”la ilgili değil, karar vermeyle ilgili bir husustur. Bir sözcüğün “doğru” yazımının ne olacağını belirleme yetkisi Türkiye’de yasayla Türk Dil Kurumuna verilmiştir. Doğrudan yaptırım gücü olmasa da okullarda anadili eğitimi Türk Dil Kurumunun belirlediği yazım kurallarına göre yapılmaktadır. Bu nedenle, tereddütlü durumlarda Kurumun kaynaklarına bakılması gerekir.

29. Sayfa
KISA MESAJ VE İNTERNET Elektronik iletişim imkânlarındaki olağanüstü gelişme dilde de etkisini göstermektedir. Diller bugün daha önce görülmemiş bir meydan okumayla karşı karşıyadır. Elektronik iletişimdeki sınırsız özgürlük, dilde çok özel çeşitlenmelere neden olmaktadır. Gerçek dünyada rastlanabilen neredeyse her tür dil ögesi elektronik ortamda görüldüğü gibi internetin kendi getirdiği yeni dilsel çeşitlenmeler de ortaya çıkmaktadır. iyi>ii oluyor>oluo bilmiyorum>bilmiom

30. Sayfa
Sunumlara bu adresten ulaşabilirsiniz.Bu sunum hazırlanırken Anadolu Üniversitesi Yayınlarının «Türkçe Ses Bilgisi» kitabından yararlanılmıştır.

0 kişi beğendi


Cevap Yaz


×
Seç Değiştir



×
Seç Değiştir

×
Örnek 1 : https://www.youtube.com/watch?v=0zuBFyfQ3Qc
Örnek 2 : https://vimeo.com/8802569

01 | Sesteş Kelime Örnekleri

* Yılanı gören at birden şaha kalktı.* Mutfaktaki pislikleri çöpe at.* Al bayrağıma sarılı cansız bedenimi al.* Gül: “Gül.” dedi, bülbüle.* Kalem böyle çalınmıştır yazımaYazım kışıma uymaz, kışım yazıma* Kırda yaptığımız piknikte yanımıza kır saçlı bir ihtiyar geldi.* Adresimi hemen bir kenara yaz.Bu yaz yurtdışına çıkmayı düşünüyorum.* Depodaki bidonlar ağzına kadar dolu.Bu mevsimde buralarda dolu yağar.* Ben, sizinle gelmek istemiyorum.Çenesinde küçük bir ben vardı.* Yaralı yolcu, çok kan kaybediyor.Güler yüzüne, tatlı.. - Yazıya Git..

02 | Bireyin Sorumlulukları

İyi birer vatandaş olarak toplum içinde, toplumun diğer üyeleriyle bir arada ve uyumlu yaşamamız gerekmektedir. Sosyal ilişkilerinde adil davranabilmek, ahlak kurallarına uygun davranışlar gösterebilmek ve dürüst olabilmeliyiz. Sevgi, saygı ve anlayış duyguları ile diğer kişilerle dayanışma içinde bulunmalı, eleştirilere açık olmalı, başkalarının iyi davranışları ve başarılarını takdir etmeliyiz.Genel olarak topluma karşı vazife ve sorumluluklarımızı maddeler halinde şöyle ele alabiliriz:1- Topluma karşı sorumluluklarımızın başında,.. - Yazıya Git..

03 | Eş sesli kelime örnekleri

Yazılışı ve okunuşu aynı olduğu hâlde anlamları farklı olan kelimelerdir.

Açıklamalı Örnekler:
Gül: 1. çiçek, 2. gülmekten emir
Kır: 1. kırsal alan, 2. kırmaktan emir, 3. beyaz
Yazma: 1. baş örtüsü, 2. yazmaktan olumsuz emir, 3. yazma işi

Eş Sesli Kelime Örnekleri Cümle Halinde Örnekler “Oyuncakları olmuş çocukların kurşunlar”
“Zalimler her saat taze fidanları kurşunlar”

Neden kondun a bülbül kapımdaki asmaya
Ben yarimden vazgeçmem götürseler.. - Yazıya Git..

04 | Vatandaşlık Sorumluluklarımız Nelerdir

VATANDAŞLIK HAK, GÖREV ve SDORUMLULUKLARIMIZ NELERDİR?a- Seçme ve seçilme hakkı.b- Kanunlara uymakc- Vergi vermek.d- Askerlik yapmak.1.Seçme ve seçilme hakkı: Kendi içimizden en nitelikli, en becerikli, bilgili, ahlâklı kişiyi belirleyebilmek ve ilerleyebilmek için bu görevimizi yerine getiririz. 18 yaşını dolduranlar seçime katılabilirler. Sadece er ve erbaşlar ile askerî öğrenciler ve hükümlüler oy kullanamazlar.2.Kanunlara uymak: Toplum huzuru ve barışının sağlanabilmesi, hak ve özgürlüklerin korunabilmesi, devlet otoritesinin ve devamlılığının.. - Yazıya Git..

05 | Homojen Ve Hetorejen Karışımlara Örnekler

HOMOJEN KARIŞIMLARA ÖRNEKLER• Çözeltiler• Şekerli Su• Tuzlu Su• Asitli Su• Bazlı Su• Alkol – İyot• Hava• Çay• Kola• Soda• Gazoz• Kolonya• Ter• Tükürük• Gözyaşı• Ham petrol• Cam (Si, Na2O)• Alaşımlar (Çelik, Lehim, Bronz, Pirinç)• Sirke• Maden suyu• Metal para• Çelik• Deniz suyu• Lehim
HETOROJEN KARIŞIMLARA ÖRNEKLER
• Demir tozu – Kükürt tozu• Su – Tebeşir tozu• Su – Kükürt tozu• Su – Yağ• Su – Benzin• Elma – Armut• Çamurlu su• Kum – Su• Kum – Çakıl• Su –.. - Yazıya Git..

07 | Uyruk sorusuna ne cevap verilir

Uyruk sorusuna ne cevap verilir - Soruya Git..

08 | Skolastik düşünce nedir ilk nerede ortaya çıkmıştır?

Skolastik düşünce nedir ilk nerede ortaya çıkmıştır? - Soruya Git..

09 | Halk dilinde tahta perde bulmaca

Bulmacada 'Halk dilinde tahta perde bulmaca' sorusunun cevabı nedir? - Soruya Git..

10 | Rasyonel sayılar kuvvet olarak nasıl yazılır

Rasyonel sayılar kuvvet olarak nasıl yazılır - Soruya Git..












Geri
Geçmiş
Soru Sor
Arama
Menü
Kapat
Hareket Dökümü
Online Üyeler
  • zeus
    zeus
    Belirtmemiş
  • miraç Sancar
    miraç Sancar
    Belirtmemiş
  • muzur06
    muzur06
    Belirtmemiş
  • Sinem Ellis
    Sinem Ellis
    Belirtmemiş
  • İrem
    iremugras123
    Kütahya
Sitemizi kullanarak, Çerez Politikamızı , Gizlilik Politikamızı ve Hizmet Şartlarımızı okuduğunuzu ve anladığınızı kabul edersiniz.. Detay. ×