Nedir.Org
  • 1
19446
0
Okunma
71
Cevap
1
Soru :

Ünlü kaybı ne demektir

Ünlü kaybı ne demektir
Bölüm: Türkçe
Durum: Çözüldü
Tarih: 1 ay önce
0 kişi takip ediyor

Verilmiş Cevaplar


16



2020-10-25 17:14:52 #
Cevap : İki heceli olup birinci hecesinde geniş (a, e, o, ö), ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunduran bazı Türkçe ve yabancı kelimelere ünlü ile başlayan veya tek ünlüden oluşan bir ek getirildiğinde kelimenin vurgusuz hâle gelen ikinci hecesindeki dar ünlünün düşmesine hece düşmesi denir. Buna orta hece düşmesi de denir:

Örnekler:
ağız→ağzı, burun→burnu, koyun(bağır, döş)→koynuna, alın→alnı, oğul→oğlu, gönül→gönlüm, beniz,→benzi,
ömür→ömrüm, cürüm→cürmü, hüküm→hükmü, fikir→fikri...
ileri-le-mek→ilerlemek, koku-la-mak→koklamak,
kavuş-ak→kavşak, uyu→uyku, devir-→devril-...

Bazı durumlarda geniş ünlüler de düşebilir:
nerede→nerde, burada→burda, şurada→şurda...

Bazı Arapça kelimelere (isim) yardımcı fiil getirildiğinde de hece düşmesi görülür:
kayıp→kaybolmak, emir→emretmek, keşif→keşfetmek, sabır→sabretmek...

Gönülden gönüle, ağıza, buruna, babadan oğula örneklerindeki gibi ekte geniş ünlü varsa hece düşmesi olmayabilir.

Oyunu, koyunu vb. hece düşmesi olmayan kelimelerdir.

Özel isimlerde hâliyle hece düşmesi olmaz:
Gönül’e, Ömür’ü...

Kurallar ve Örnekler


→İkinci hecesinde dar ünlü ( ı,i,u,ü ) buluna kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıkları zaman ( vurgusu düşen orta hece ) ünlüsü düşer:

Örnekler:
Alın-ı→alnı, karın-ı→karnı, oğul-u →oğlu, boyun-u→boynu, akıl-ı→aklı, fikir-i→cisim-i→ cismi, gönül-ü→ gönlü, zülüf-ün→ zülfün ; ayır-ıl→ ayrıl-, çevir-e→ çevre, devir-il-→ devril-, sıyır-ıl-→sıyrıl-, kıvır-ım→ kıvrım, ayır- ıntı→ayrıntı, devir-e→ devre, yalın-ız→yalnız, yanıl-ış→ yanlış…

→Et-,ol- yardımcı fiilleriyle birleşen birleşik kelimelerde de ünlü düşmesi olabilir:

Örnekler:
Sabır-et→sabret, şükür-et→şükret, kayıp-ol→kaybol, emir-et→emret, kahır-ol→kahrol-, hapis-et→hapset-..


→ -la / le ,-ar /-er…gibi bazı ekleri alan kimi kelimelerde de ünlü düşmesi olabilir:

Örnekler:
Yumurta-la→yumurtla-, sızı-la→sızla-, ileri-le→ilerle-, sızı-la→sızla-, koku-la →kokla-, uyku-la→uyukla-; oyun-a→ oyna; uyu-ku→uyku; sarı-ar-→sarar-…

→Bazı birleşik kelimelerde yan yana gelen iki ünlüden biri düşer:

Örnekler:
Cuma-ertesi→cumartesi, Pazar-ertesi → pazartesi, sütlü-aş→sütlaç, güllü-aş → güllaç, kahve-altı→kahvaltı, ne-için → niçin, ne-asıl→nasıl, kayın-ana → kaynana…

→Kimi şiirlerdeyse ölçüye uydurmak için bazı sesler düşürülür ve yerine ’ işareti konur:

Örnekler:
Karac’oğlan, n’eylersin…

→Bazı durumlardaysa iki ünlü yan yana gelmediği halde ünlünün düştüğü görülür.Buna “ünlü aşınması” denir:

Örnekler:
Nere-de→nerde, ora-dan→ ordan, bura-da→burda, içeri-de→içerde…

Ek Fiil Düşmesi ve İle’nin Ekleşmesi


İsimlere gelerek onların yüklem olmasını sağlayan, basit zamanlı fiilleri ise birleşik zamanlı yapan i- fiili genellikle düşer:

Örnekler:
Gelmiş - i - di → gelmişti, sevimli – idi → sevimliydi(i/y)

→Bağlaç olan ile ise ünsüzle biten kelimelere başındaki i’yi düşürerek; ünlüyle bitenlereyse i’sini y’ye dönüştürerek birleşir ve ek haline gelir. (ÖSS sorusu!)
0 kişi beğendi

Cevap Yaz


×
Seç Değiştir



×
Seç Değiştir

×
Örnek 1 : https://www.youtube.com/watch?v=0zuBFyfQ3Qc
Örnek 2 : https://vimeo.com/8802569


Benzer Sorular
İlgili Aramalar
  1. ünlü kaybı ne demektir
  2. türetilirken ünlü kaybı ne demek
Türkçe Bölümü Yeni Sorular











Geri
Geçmiş
Soru Sor
Arama
Menü
Kapat
Online Üyeler
  • Kerim atac
    Kerim atac
    Belirtmemiş
  • Abdulkadir Küçük
    Abdulkadir Küçük
    Belirtmemiş
  • barlikzeynep
    barlikzeynep
    Belirtmemiş
  • Selma Ergün
    Selma Ergün
    Belirtmemiş
  • zy01ADANA
    zy01ADANA
    Belirtmemiş
  • beste
    beste
    Belirtmemiş
  • Büşra Dere
    Büşra Dere
    Belirtmemiş
  • darkendless11
    darkendless11
    Belirtmemiş
  • hera
    hera
    Belirtmemiş
  • Coskunenes
    Coskunenes
    Belirtmemiş
  • Kartalaltan
    Kartalaltan
    Belirtmemiş
  • Süleyman Geyik
    Süleyman Geyik
    Belirtmemiş
  • Berke59
    Berke59
    Belirtmemiş
  • Çayan Turan
    Çayan Turan
    Belirtmemiş
  • enesenestalha
    enesenestalha
    Belirtmemiş
  • fatma01
    fatma01
    Belirtmemiş
  • serdemgulaydas gmail com
    serdemgulaydas gmail com
    Belirtmemiş
  • iremnallbant
    iremnallbant
    Belirtmemiş
  • SakinolRey
    SakinolRey
    Belirtmemiş
  • Hakan Ekici
    Hakan Ekici
    Belirtmemiş
  • Sevimlişey
    Sevimlişey
    Belirtmemiş
  • gokturk
    gokturk
    Belirtmemiş
  • Aleyna083
    Aleyna083
    Belirtmemiş
  • Hüseyin Bozkaya
    Hüseyin Bozkaya
    Belirtmemiş
  • AYŞE ECE ÜZMEZ
    AYŞE ECE ÜZMEZ
    Belirtmemiş
  • Cemmm
    Cemmm
    Belirtmemiş
  • Dillen
    Dillen
    Belirtmemiş
  • iremugras123
    iremugras123
    Belirtmemiş
  • melda343477
    melda343477
    Belirtmemiş
  • Vurgun3
    Vurgun3
    Belirtmemiş
  • bilgilenelim
    bilgilenelim
    Belirtmemiş
  • mountaingoat
    mountaingoat
    Belirtmemiş
  • zeus
    zeus
    Belirtmemiş
  • miraç Sancar
    miraç Sancar
    Belirtmemiş
  • Sinem Ellis
    Sinem Ellis
    Belirtmemiş
  • muzur06
    muzur06
    Belirtmemiş
  • İrem
    iremugras123
    Kütahya
Sitemizi kullanarak, Çerez Politikamızı , Gizlilik Politikamızı ve Hizmet Şartlarımızı okuduğunuzu ve anladığınızı kabul edersiniz.. Detay. ×